Roman Vatandaşlar

Kökenleri, İsimleri ve Nüfuslarıyla Romanlar

Kökenlerinin nereye dayandığı uzun zaman tartışma konu olan Roman vatandaşların en sonunda kökenlerinin Hindistan’a dayandığı belirlenmiştir. Bu araştırma 18. Yüzyılda Romanların dillerine yönelik yapılan bir araştırma sonucu tespit edilmiştir. Romanların dünya üzerinde ise 30-40 milyon arası nüfusa sahip olduğu belirtilmektedir. Romanlar Hindistan’dan dünyanın dört bir yanına göç etmişlerdir ve dünyanın her yerinde farklı isimlerle anılmaktadırlar. 18. yüzyılda Doğu Avrupa’da “kaldereş”, Kuzey Avrupa’da “gatinos” isimleriyle anılmışlardır. Mısır’dan geldikleri için ise İngilizler ve Fransızlar tarafından “gypsy” ismiyle anılmışlardır. Romanya’da yaşayan Romanlar; “ramon”, Macaristan’da yaşayanlar “çigan”, İspanya’da yaşayanlar “filamanko”, Almanya’da yaşayanlar ise “mohemler” ya da “romani” olarak isimlendirilmişlerdir. Bilinen bir diğer isimleri de “kıptî”dir. Hırvatça’da “tsigani”, Kırgızca’da “siğan” olarak çağırılan Romanlar, Farsça’da “çingane” olarak isimlendirilmektedir.

Romanlar bir ülkenin içinde bile farklı şekilde isimlerle anılmaktadırlar. Batı Anadolu ve Trakya’da en sık kullanıma sahip isimlerinden biri ile “roman” olarak anılırlar ve Türkiye’de en yaygın olarak kullanılır fakat bazı yerlere göre değişiklik gösterdiğini belirtmiştik. Örneğin, Orta Anadolu’da “elekçi”, Akdeniz ve Ege Bölgeleri’nde “sepetçi” olarak anılan Romanlar, Van ve Ardahan civarında “mutrib”, Adana’da “cano”, Erzurum, Artvin, Erzincan, Bayburt ve Sivas’ta “poşa” olarak anılmaktadırlar.

Romanlar ilk göç ettiklerinde Avrupa’da ilgiyle karşılanmışlardır. Daha sonra ise toplumun düzenini bozdukları gerekçesiyle dışlanmışlardır. Ortaçağ Avrupası’nda veba mikrobu taşıyan bir kitle olarak kabul edilen Romanlar, özellikle İspanya’da engizisyon mahkemeleri sonrasında işkence görmüş ve öldürülmüşlerdir. Birçok ülke de Romanları dışlamış, sınır dışı etmişler ve hatta öldürmüşlerdir. Hitler döneminde tıp deneylerinde kobay olarak bile kullanılmışlardır. Maalesef ki Romanların yaşadığı zulümler bunlarla sınırlı kalmamıştır. Asimile etmeye çalışmışlar, işkenceler etmişler, konaklamalarını engellemişler, roman kadınları kısırlaştırmışlar…

Günümüzde bile ne yazık ki hâlâ Roman vatandaşlara yönelik çirkin söylemler, dışlamalar bitmemiştir. Okullarında arkadaşları tarafından roman bir çocuk psikolojik şiddete maruz kaldığı için okuluna devam edememektedir. Potansiyel bir suçlu gözüyle bakılan Romanlar bir suça karışmamış olsa bile toplumun gözünde çoktan damgalanmıştır. İş verenler Roman vatandaşları çalıştırmak istemedikleri için ya yasa dışı yollarla para kazanıp hayatlarını devam ettirmeye çalışmaktadır ya da karton toplayıcılığı gibi mesleklerde çalışarak. Yaşadıkları tüm olumsuzluklara rağmen renkli kıyafetleriyle, eğlenceli danslarıyla kendilerini değiştirmeden dünyanın her tarafında birbirinden habersiz fakat aynı kültüre, dile, görüntüye sahip olmayı başarmışlardır.

“Brezilya Favelaları” yazımda da Brezilya da yaşayan romanlardan bahsetmiştim. Linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.

YORUMLAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.